۲اوت ۲۰۲۵ - یک نامه‌ ی پژوهشی که اخیراً در مجله JAMA Ophthalmology منتشر شده است، ارتباط احتمالی میان برخی داروهای آگونیست گیرنده‌ ی پپتید شبه گلوکاگون-۱(GLP-1 RAs)  و افزایش خطر ابتلا به نوروپاتی ایسکمیک قدامی غیرشریانی عصب بینایی(NAION)  در سالمندان مبتلا به دیابت نوع ۲ را مشخص کرد. این مطالعه که توسط کین وا فنگ از مرکز ملی ارتباطات زیست ‌پزشکی لیستر هیل وابسته به کتابخانه‌ ی ملی پزشکی و مؤسسه‌ ی ملی سلامت در بتسدا، مریلند انجام شده است، نشان داد که به ‌ویژه سماگلوتاید و لیراگلوتاید در میان این دسته دارویی بیشترین ارتباط را با این خطر دارند.

نوروپاتی ایسکمیک قدامی غیرشریانی عصب بینایی (NAION)، دومین علت شایع از دست دادن بینایی ناشی از آسیب به عصب بینایی محسوب می ‌شود و سن بالا و ابتلای طولانی‌ مدت به دیابت نوع ۲به‌ عنوان عوامل خطر اصلی برای این عارضه شناخته شده ‌اند. با توجه به گزارش ‌های قبلی که احتمال ارتباط بین سماگلوتاید وNAION  را مطرح کرده بودند، پژوهشگران یک مطالعه‌ ی گروهی مشاهده ‌ای گسترده با استفاده از داده ‌های مربوط به افراد تحت پوششMedicare  با سن ۶۵سال به بالا که بین سال ‌های ۲۰۰۷تا ۲۰۲۱داروهای ضد دیابت مصرف کرده بودند، انجام دادند.

این مطالعه به یافته ‌های زیر منجر شد:

·  تحلیل داده ‌های بیش از ۳.۸میلیون بیمار مبتلا به دیابت نوع ۲صورت گرفت.  حدود۱۵ درصداز این بیماران داروهای آگونیست گیرنده ‌ی GLP-1 دریافت کرده بودند. سماگلوتاید (۴.۹ درصد) و لیراگلوتاید (۴.۲ درصد) رایج ‌ترین داروهایGLP-1 RA  مصرف ‌شده بودند.

· طی پیگیری میانه ‌ی ۳.۷ ساله، ۰.۲ درصد از بیماران به NAION مبتلا شدند.

· مصرف داروهای GLP-1 RA به ‌عنوان یک دسته دارویی، نسبت به سایر داروهای خط دوم درمان دیابت با خطر بالاتر ابتلا به NAION همراه بود.

· سماگلوتاید (نسبت خطر ۱.۳۹) و لیراگلوتاید (نسبت خطر ۱.۲۵) قوی ‌ترین ارتباط را با NAION داشتند.

· زمان میانه بین شروع مصرف داروهای GLP-1 RA و تشخیص NAION، حدود ۳.۳ سال بود.

· مصرف انسولین نسبت به مصرف متفورمین به‌ تنهایی با خطر بالاترNAION  همراه بود (نسبت خطر ۱.۴۳).

· جنس مذکر، نژاد سفید پوست، و برخورداری از پوشش هم‌ زمان Medicare وMedicaid  با افزایش خطر مرتبط بودند.

· سکونت در مناطق روستایی و سابقه‌ ی رتینوپاتی دیابتی، بیماری مزمن کلیوی یا آپنه انسدادی خواب نیز از عوامل خطرزا بودند.

· مصرف داروی ضد آریتمی آمیودارون نیز با افزایش خطر همراه بود.

· به‌ نظر نمی‌ رسید که سن عامل معناداری باشد، احتمالاً به دلیل محدوده‌ ی سنی محدود در گروه مورد مطالعه.

این یافته ‌ها مطالعات قبلی که سماگلوتاید را به ‌عنوان یک عامل بالقوه ‌ی خطر برایNAION  مطرح کرده بودند، تقویت می‌ کنند، در حالی ‌که تحلیل حاضر بر پایه‌ ی جمعیت بسیار وسیع‌ تری و تعداد بیشتری از موارد NAION بنا شده است. پژوهشگران تأکید کردند که حذف بیماران مصرف ‌کننده ‌ی متفورمین به تنهایی از گروه مرجع برای جلوگیری از بزرگ‌ نمایی عوارض داروهای GLP-1 RA اهمیت داشته است، چرا که این افراد معمولاً کنترل قند خون بهتری دارند.

با اینکه این مطالعه اطلاعات مهمی را ارائه داد، نویسندگان به محدودیت ‌های این مطالعه نیز اشاره کردند؛ از جمله اتکا به کدهای تشخیصی، نبود داده‌ ی دقیق درباره‌ ی زمان شروع دیابت نوع ۲پیش از ثبت نام در Medicare، و محدود بودن گروه سنی شرکت ‌کنندگان که ممکن است تعمیم‌ پذیری نتایج را به جمعیت ‌های جوان ‌تر کاهش دهد.

محققان نتیجه ‌گیری کردند که «با توجه به افزایش محبوبیت داروهای GLP-1 RA برای درمان دیابت و کنترل وزن، بررسی بیشتر درباره‌ ی ایمنی چشمی این داروها ضروری به‌ نظر می‌ رسد. با وجود نادر بودن NAION، این بیماری می ‌تواند موجب کاهش دائمی بینایی شود؛ بنابراین ضروری است که پزشکان در هنگام تجویز این داروها برای سالمندان مبتلا به دیابت نوع ۲، خطرات احتمالی را مدنظر قرار دهند».

منبع:

https://medicaldialogues.in/ophthalmology/news/study-finds-elevated-risk-of-optic-nerve-damage-with-semaglutide-and-liraglutide-in-seniors-with-type-2-diabetes-152801